Cách Vẽ Người Đằng Sau: Kỹ Thuật, Bước Đi Và Mẹo Thực Hành Để Tạo Nên Những Bức Vẽ Sống Động

Có thể bạn quan tâm: Cách Vẽ Người Đánh Trống: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao

Mở Đầu

Việc vẽ người đằng sau (còn gọi là “back view” trong tiếng Anh) là một trong những thử thách khó khăn nhưng cũng đầy thú vị đối với các họa sĩ, dù là người mới bắt đầu hay đã có kinh nghiệm. Khi chúng ta vẽ một nhân vật nhìn từ phía sau, chúng ta không còn dựa vào các dấu hiệu quen thuộc như khuôn mặt, mắt, mũi hay môi để xác định tư thế và cảm xúc. Thay vào đó, chúng ta phải nắm bắt được ngôn ngữ cơ thể, khối lượng, tỷ lệ và cách ánh sáng chiếu vào để tạo ra một hình ảnh thuyết phục và sinh động.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, từ những kiến thức cơ bản về giải phẫu người, cách xây dựng khung hình, đến các kỹ thuật shading (đánh bóng) và màu sắc, giúp bạn tự tin hơn khi vẽ người từ góc nhìn phía sau. Ngoài ra, chúng tôi cũng sẽ chia sẻ một số mẹo thực hành, lỗi thường gặp và cách khắc phục, cùng với các nguồn tham khảo hữu ích để bạn có thể nâng cao kỹ năng của mình.

Có thể bạn quan tâm: Cách Vẽ Người Đi Học Đầy Đủ Từng Bước: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao

1. Hiểu Rõ Giải Phẫu Cơ Bản Của Người Đằng Sau

1.1. Tỷ lệ cơ thể

• Đầu: Khi vẽ người từ phía sau, đầu thường là điểm bắt đầu để xác định tỷ lệ. Đầu người chiếm khoảng 1/7 đến 1/8 chiều cao tổng thể của cơ thể.
• Cột sống: Cột sống là trục trung tâm, giúp xác định độ nghiêng và độ cong của người. Khi người đứng thẳng, cột sống sẽ thẳng đứng; khi người nghiêng hoặc cúi, cột sống sẽ uốn cong.
• Vai và cánh tay: Vai có hình tam giác, rộng hơn hông khoảng 1,5 – 2 lần chiều rộng của đầu. Khi vẽ từ phía sau, bạn sẽ thấy phần trên của vai (điểm giao nhau của xương bả vai và xương sườn) và phần đầu của cánh tay (cơ bắp deltoid).
• Lưng và hông: Lưng có hình cầu tròn nhẹ, dẹt ở phần thắt lưng và mở rộng ra ở hông. Khi người đứng thẳng, hông sẽ tạo ra một vòng tròn hơi nghiêng về phía sau.

1.2. Cấu trúc xương

• Xương bả vai (scapula): Khi nhìn từ phía sau, xương bả vai xuất hiện dưới dạng một hình tam giác ngược, với đỉnh hướng lên trên và góc đáy hướng ra phía ngoài.
• Xương sườn (ribs): Các xương sườn tạo thành một dải vòng cung, nổi lên ở phía trên và dần dần giảm độ cao khi di chuyển về phía hông.
• Xương chậu (pelvis): Xương chậu có hình dạng như một chiếc “bánh bở” (pelvic brim), với hai cánh chậu mở rộng ra hai bên.

1.3. Cơ bắp chính

• Cơ deltoid (vai): Được chia thành ba phần (trước, giữa, sau). Khi vẽ từ phía sau, phần sau (posterior deltoid) là phần nổi bật nhất.
• Cơ trapezius (cổ và lưng trên): Nằm trên xương bả vai, tạo thành một bề mặt lớn, có dạng tam giác.
• Cơ latissimus dorsi (lưng dưới): Phần rộng và phẳng, bao phủ phần lớn lưng dưới, tạo cảm giác “đầy”.
• Cơ gluteus maximus (mông): Khi người đứng thẳng, cơ mông sẽ tạo ra một khối lượng lớn, nổi bật ở phía sau.

Có thể bạn quan tâm: Cách Vẽ Người Đi Bộ: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao

2. Chuẩn Bị Dụng Cụ Và Không Gian Làm Việc

2.1. Dụng cụ truyền thống

• Bút chì: HB, 2B, 4B, 6B để tạo độ đậm nhạt khác nhau.
• Tẩy: Tẩy cứng và tẩy mềm để chỉnh sửa chi tiết.
• Giấy vẽ: Giấy khô, trơn hoặc có kết cấu nhẹ để hỗ trợ shading.
• Bảng màu (nếu vẽ màu): Bút màu, watercolor hoặc acrylic tùy vào sở thích.

2.2. Dụng cụ kỹ thuật số

• Tablet và bút vẽ: Wacom, iPad Pro + Apple Pencil, hoặc các tablet khác.
• Phần mềm: Photoshop, Clip Studio Paint, Procreate, Krita.
• Brushes: Brush mềm cho shading, brush cứng cho contour.

2.3. Không gian làm việc

• Ánh sáng: Đảm bảo ánh sáng đồng đều, tránh bóng mạnh gây khó nhìn tỷ lệ.
• Thư viện tham khảo: Tập hợp hình ảnh người đứng, người quay lưng, hoặc các bản vẽ mẫu.

3. Bước Đầu Tiên: Xây Dựng Khung Hình (Skeleton)

3.1. Vẽ đường trục (Guidelines)

1. Đặt đường thẳng đứng cho cột sống: Bắt đầu bằng một đường thẳng dài từ đầu đến hông.
2. Xác định vị trí đầu: Vẽ một hình tròn nhỏ ở đầu đường trục, đây là phần đầu.
3. Đánh dấu vị trí vai: Vẽ hai đường chéo từ đầu ra hai bên, tạo góc khoảng 45 độ, độ dài bằng khoảng 1,5 – 2 lần bán kính đầu.
4. Xác định hông: Vẽ một vòng tròn hoặc hình bầu dục ở phần dưới của cột sống, tỉ lệ khoảng 1,5 – 2 lần độ rộng của đầu.

3.2. Thêm các khớp nối

• Vai: Đánh dấu vị trí khớp vai bằng một vòng tròn nhỏ trên mỗi bên.
• Khuỷu tay: Vẽ các vòng tròn nhỏ ở đầu cánh tay, cách vai khoảng 2 – 3 lần chiều dài đầu.
• Gối và mắt cá: Vẽ các vòng tròn nhỏ ở đầu chân, cách hông 2 – 3 lần chiều dài đầu.

3.3. Kiểm tra tỷ lệ

• Đảm bảo rằng chiều cao tổng thể (đầu tới mắt cá) là khoảng 7 – 8 lần chiều cao đầu.
• Vai rộng hơn hông khoảng 1,5 – 2 lần.

4. Vẽ Hình Dáng Tổng Thể (Body Mass)

4.1. Định hình lưng và hông

• Lưng: Từ vai tới thắt lưng, vẽ một đường cong nhẹ, tạo cảm giác cơ bắp và độ dày.
• Hông: Từ thắt lưng tới hông, vẽ một đường cong mở rộng ra hai bên, tạo hình “đĩa” (pelvis).

4.2. Thêm các khối cơ bắp

• Deltoid sau: Vẽ một hình tam giác ngược trên phần trên của vai.
• Trapezius: Vẽ một hình tam giác lớn từ cổ xuống vai, rộng hơn ở phía dưới.
• Latissimus dorsi: Vẽ các khối cơ lớn từ vai xuống lưng dưới, tạo cảm giác “cánh” mở ra.
• Gluteus maximus: Vẽ một khối cơ lớn ở phía sau hông, hơi nhô lên khi người đứng thẳng.

4.3. Đánh dấu các đường gấp (fold lines)

• Khi người đứng thẳng, các đường gấp sẽ xuất hiện ở:
• Đường nách: Nơi cánh tay nối vào vai.
• Đường thắt lưng: Nơi lưng và hông gặp nhau.
• Đường nếp gấp hông: Nơi hông và đùi gặp nhau.

5. Chi Tiết Hóa Các Bộ Phận

5.1. Đầu và tóc

• Đầu: Khi vẽ từ phía sau, chỉ cần vẽ phần sau của đầu (cổ và gáy). Đường viền tóc sẽ là yếu tố quyết định.
• Tóc: Tùy thuộc vào kiểu tóc (ngắn, dài, búi, tết). Vẽ các lọn tóc theo hướng chảy tự nhiên, tạo độ dày và độ bóng bằng shading.

5.2. Vai và cánh tay

• Vai: Đánh dấu phần trên (trapezius) và phần sau (deltoid). Khi người đứng thẳng, phần trên sẽ hiển thị rõ hơn.
• Cánh tay: Từ vai tới khuỷu tay, vẽ một hình trụ nhẹ, sau đó là hình trụ nhỏ hơn tới cổ tay. Lưu ý độ dày giảm dần từ vai tới cổ tay.

5.3. Lưng và cột sống

• Cột sống: Vẽ một đường thẳng nhẹ dọc theo trung tâm lưng, tạo cảm giác sâu.
• Lưng: Đánh dấu các cơ bắp latissimus dorsi và rhomboid, tạo độ sâu bằng shading.

5.4. Hông và đùi

• Hông: Vẽ hình bầu dục để biểu thị xương chậu và cơ mông.
• Đùi: Từ hông tới đầu gối, vẽ một hình trụ dày, giảm dần độ rộng khi gần gối.

5.5. Chân và mắt cá

• Bắp chân: Từ đầu gối tới mắt cá, vẽ một hình trụ hơi nhọn.
• Mắt cá: Vẽ một hình bầu dục nhỏ, tạo độ sâu cho mắt cá.

6. Kỹ Thuật Shading (Đánh Bóng) Để Tạo Độ Sâu

6.1. Xác định nguồn sáng

Có thể bạn quan tâm: Cách Vẽ Người Đầu Bếp Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao: Hướng Dẫn Chi Tiết Dành Cho Người Mới Bắt Đầu Và Nghệ Sĩ

• Nguồn sáng chính: Thường là ánh sáng tới từ phía trên bên trái hoặc bên phải.
• Ánh sáng phụ: Đánh vào các vùng ít sáng hơn, tạo độ mềm mại.

6.2. Các vùng tối (shadow) và sáng (highlight)

• Vùng tối: Phía dưới cánh tay, phía sau vai, khu vực giữa lưng và hông, dưới đùi.
• Vùng sáng: Phần trên vai, lưng trên, phần trên của cơ mông, mặt trên của bắp chân.

6.3. Phương pháp shading

1. Cross-hatching: Dùng các nét chéo nhau để tạo độ tối.
2. Blending (trộn): Dùng tăm bông, blending stump hoặc công cụ smudge trong phần mềm kỹ thuật số.
3. Layering: Xây dựng các lớp màu từ nhạt tới đậm, mỗi lớp thêm chi tiết.

6.4. Shading cho tóc

• Tóc có hướng chảy tự nhiên, tạo các dải sáng và tối dọc theo hướng tóc.
• Dùng bút cứng để tạo đường viền tóc, sau đó blend để mềm mại.

7. Tô Màu (Nếu Áp Dụng)

7.1. Lựa chọn bảng màu

• Da: Tông màu da thường từ be, hồng nhạt tới nâu nhạt. Tùy thuộc vào ánh sáng và tông da.
• Tóc: Tùy thuộc vào màu tóc (đen, nâu, vàng, đỏ), nhưng luôn có các vùng sáng hơn để tạo độ bóng.
• Trang phục (nếu có): Chọn màu tương phản nhẹ để không làm mất đi sự tập trung vào hình người.

7.2. Phương pháp tô màu

• Flat color: Đầu tiên tô màu nền cho từng vùng (da, tóc, quần áo).
• Shadow layer: Thêm lớp màu tối hơn cho các vùng bóng.
• Highlight layer: Thêm màu sáng hơn (hoặc trắng) cho các vùng sáng.
• Blending: Dùng công cụ blur hoặc brush mềm để hòa trộn các lớp màu.

7.3. Màu sắc trong môi trường ánh sáng đặc biệt

• Ánh sáng ban ngày: Màu sáng, độ tương phản cao.
• Ánh sáng hoàng hôn: Tông màu ấm (vàng, cam) và bóng đen sâu.
• Ánh sáng nhân tạo (đèn neon): Tông màu lạnh (xanh lá, xanh dương) và bóng đen mạnh.

8. Các Tư Thế Phổ Biến Của Người Đằng Sau

8.1. Đứng thẳng

• Cột sống thẳng, vai thẳng, hông cân bằng. Thích hợp để luyện tập cơ bản.

8.2. Đứng nghiêng

• Cột sống nghiêng nhẹ, một vai cao hơn. Tạo cảm giác chuyển động và động lực.

8.3. Gập người

• Khi người cúi xuống, lưng uốn cong, hông và đùi tạo góc. Thử thách độ chính xác của các đường gấp.

8.4. Chạy hoặc bước đi

• Tay và chân di chuyển, tạo các đường động năng. Cần vẽ các khối cơ bắp trong trạng thái co giãn.

8.5. Ngồi

• Khi ngồi, hông và đùi tạo góc 90 độ, lưng có thể hơi cúi. Đánh dấu các điểm tựa (đầu gối, bàn chân) để giữ cân bằng.

9. Những Lỗi Thường Gặp Khi Vẽ Người Đằng Sau và Cách Khắc Phục

Lỗi	Mô tả	Cách khắc phục
Tỷ lệ sai	Vai quá rộng hoặc hông quá hẹp	Kiểm tra lại tỷ lệ bằng cách đo bằng “đầu” (head unit).
Độ sâu không rõ	Không có shading đủ, hình ảnh phẳng	Thêm nguồn sáng, tăng độ tương phản giữa vùng sáng và tối.
Cơ bắp không tự nhiên	Cơ bắp quá cứng hoặc quá mỏng	Nghiên cứu hình ảnh thực tế, vẽ các khối cơ bắp bằng hình khối đơn giản trước.
Tóc không có chiều sâu	Tóc chỉ là một dải màu	Vẽ lọn tóc theo hướng chảy, thêm shading và highlight.
Đầu và cổ không liên kết	Đầu quá lớn hoặc quá nhỏ so với cổ	Đảm bảo chiều dài cổ bằng 1/3 – 1/2 chiều dài đầu.
Đánh bóng không hợp lý	Ánh sáng không nhất quán	Xác định nguồn sáng duy nhất và áp dụng cho toàn bộ bức tranh.

10. Thực Hành: Bài Tập Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao

10.1. Bài tập cơ bản

1. Vẽ skeleton: Vẽ 5 khung người đứng thẳng, nghiêng, gập, chạy, ngồi.
2. Thêm khối cơ bắp: Từ skeleton, vẽ khối cơ bắp đơn giản (đại khái hình khối).
3. Shading cơ bản: Áp dụng shading cho một tư thế đứng thẳng.

10.2. Bài tập nâng cao

1. Vẽ người trong trang phục: Thêm áo khoác, váy, hoặc áo thun, chú ý đến nếp gấp.
2. Vẽ người trong ánh sáng đặc biệt: Thử vẽ người dưới ánh sáng đèn neon hoặc ánh sáng hoàng hôn.
3. Vẽ người chuyển động: Vẽ một chuỗi động tác (chạy, nhảy) và tạo hiệu ứng “motion blur”.

10.3. Đánh giá và cải thiện

• So sánh: So sánh bản vẽ của bạn với các bức tranh tham khảo.
• Nhận xét: Ghi chú những phần chưa hài hòa (tỷ lệ, shading, màu sắc).
• Sửa lại: Thực hiện các chỉnh sửa dựa trên nhận xét.

11. Tài Nguyên Tham Khảo và Cộng Đồng Học Hỏi

11.1. Sách

• Figure Drawing for All Artists – Andrew Loomis
• Anatomy for Sculptors – Uldis Zarins (có phần về lưng và hông)
• Dynamic Anatomy – Burne Hogarth

11.2. Trang web và kênh YouTube

• Proko (youtube.com/user/ProkoTV) – Hướng dẫn giải phẫu và vẽ người.
• Ctrl+Paint (ctrlpaint.com) – Các bài học shading và màu sắc.
• Drawabox (drawabox.com) – Khóa học miễn phí về cấu trúc cơ bản.

11.3. Cộng đồng

• DeviantArt – Nhóm “Figure Drawing”.
• Reddit – r/learnart, r/figureitout.
• Discord – Server “Figure Drawing Club”.

12. Kết Luận

Vẽ người đằng sau không chỉ là việc tái tạo hình ảnh một cách chính xác, mà còn là nghệ thuật truyền tải cảm xúc và câu chuyện thông qua ngôn ngữ cơ thể. Khi bạn nắm vững giải phẫu, tỷ lệ, và kỹ thuật shading, bạn sẽ có khả năng tạo ra những bức vẽ sống động, đầy sức mạnh và truyền cảm.

Hãy kiên nhẫn thực hành, không ngừng học hỏi từ các nguồn tham khảo và cộng đồng, và quan trọng nhất là luôn thử nghiệm những cách tiếp cận mới. Mỗi bản vẽ là một bước tiến, và mỗi lỗi là một cơ hội để cải thiện. Chúc bạn thành công trên hành trình trở thành một họa sĩ vẽ người đằng sau xuất sắc!